MUZEUM ZIEMI PISKIEJ WYKŁAD JERZEGO KUŁAKA O POLSKIEJ KONSPIRACJI NIEPODLEGŁOŚCIOWEJ PO 1945 R.

ZNAD PISY

ROZMOWY KLIO...

Odsłon : 55295

WYKŁAD JERZEGO KUŁAKA O POLSKIEJ KONSPIRACJI NIEPODLEGŁOŚCIOWEJ PO 1945 R.
(6 głosów, średnia ocena 4.33 na 5)

 

 

   Jerzy Kułak to historyk z prawniczym rodowodem. Studiował na Uniwersytecie w Białymstoku, w latach osiemdziesiątych aresztowany za współpracę z podziemną drukarnią, kilka miesięcy spędził w więzieniu. Studia kończył w Warszawie, ale nigdy w wyuczonym zawodzie prawnika nie pracował. Czasem ocierając się o politykę, czasem o świat lokalnych mediów, chyba najwierniejszy pozostał największej życiowej pasji – badaniom dziejów polskiego podziemia niepodległościowego. Sprzyjała temu kilkuletnia praca w  Instytucie Pamięci Narodowej w Białymstoku, jednak niezależnie od miejsca pracy, do tej pory wydał trzy ważne książki: „Pierwszy rok sowieckiej okupacji. Białystok 1944-1945 (Białystok1996), Białostocczyzna 1944-1945 w dokumentach podziemia i oficjalnych władz (Warszawa 1998) i Rozstrzelany oddział. Monografia 3 Wileńskiej Brygady NZW – Białostocczyzna 1945 -1946 (Białystok 2007).

  Pierwsza z tych publikacji spotkała się z atakiem lewicowych publicystów ze względu na uznanie wejścia Armii Czerwonej do Polski w 1944r. za początek nowej okupacji. W drugiej, opublikowano dokumenty podziemia i władz reżimowych ukazujące sytuację na Białostocczyźnie w początkowym okresie tzw. kształtowania władzy ludowej. Cennym wyróżnikiem tej publikacji było spojrzenie na zjawiska społeczne i polityczne dziejące się w regionie oczami dwóch stron, dzięki czemu powstał pełniejszy obraz tamtej rzeczywistości. I wreszcie trzecia praca napisana przez Jerzego Kułaka, pokazuje dzieje jednego z największych oddziałów partyzanckich działających po wojnie w Polsce północno-wschodniej. 3 Wileńska Brygada Narodowego Zjednoczenia Wojskowego, dowodzona przez Romualda Rajsa „Burego”, kontynuowała tradycje konspiracji wileńskiej. Stamtąd wywodziła się znaczna część żołnierzy i kadry dowódczej. Jej historia została przez Kułaka opisana językiem „dobrze się czytającym”, z uwzględnieniem ogromnej ilości dokumentów i relacji, których dzisiaj nikt nie mógłby już sporządzić i wykorzystać. Nasycenie tekstu materiałami źródłowymi czyni książkę ciekawszą i solidnie udokumentowaną.

   I właśnie ta książka stała okazją do zaproszenia autora do Muzeum Ziemi Piskiej. Wprawdzie temat prelekcji wygłoszonej 8 maja 2009r. dotyczył całej konspiracji niepodległościowej w Polsce północno- wschodniej po 1945r., ale Jerzy Kułak skoncentrował się na opowieści o 3 Brygadzie. Szczególnie wiele uwagi poświęcił dwóm epizodom z dziejów tej formacji. Chodzi o kontrowersyjne wydarzenie, jakim była pacyfikacja wsi białoruskich, a następnie, spowodowany obławą sił reżimowych, wymarsz brygady na Mazury, gdzie w Puszczy Boreckiej, w lutym 1946r. doszło do największej bitwy partyzanckiej w regionie. Na ściennej mapie pojawiły się mazurskie miejscowości związane z obecnością partyzantów - Wydminy, Orłowo, Jelonek, Jurki, czy nawet Biała Piska. W kierunku tej ostatniej wycofywała się część brygady po walkach w rejonie Orłowa.

 

  Opowieść Jerzego Kułaka, zwłaszcza fragmenty o białoruskich wsiach, a także jego ocena kierownictwa Białostockiego Okręgu NZW, wzbudziły żywą dyskusję wśród zgromadzonych. Pewnie trudno się zgodzić ze wszystkimi wygłoszonymi podczas spotkania tezami. Ale to chyba dobrze. Dzięki dyskusjom takie spotkania zwykle są ciekawsze, zmuszają do refleksji, pokazują, że historię nie zawsze da się interpretować w sposób jednoznaczny. Zwłaszcza historia 3 Wileńskiej Brygady NZW opowiedziana przez Jerzego Kułaka w piskim Muzeum pokazuje, że nawet najchwalebniejsze fragmenty naszych najnowszych dziejów tworzyli zwykli ludzie, którym zdarzało się popełniać błędy, nieraz niestety bardzo tragiczne.


   Na koniec pewna refleksja. Spotkanie Muzealne poświęcone problematyce antykomunistycznego podziemia, odbywało się dokładnie w rocznicę zakończenia II wojny światowej. Właśnie tego dnia, 64 lata temu, niemal cała Europa szalała z radości, bo oto straszliwa wojna się kończyła. Tymczasem właśnie 8 maja 1945r., w nieodległym od Pisza  Kolnie, Sowieci aresztowali kilku żołnierzy AKO. Operujący w okolicy oddział partyzancki Stanisława Olszaka „Szareckiego” próbował odbić kolegów, bezskutecznie. W tym samym czasie silne ugrupowanie partyzanckie Jana Tabortowskiego „Bruzdy” przygotowywało się do zajęcia Grajewa, skąd uwolniono kilkadziesiąt osób aresztowanych przez UB i NKWD. 9 maja podobną akcję wykonał oddział Kazimierza Kamieńskiego „Huzara” w Łapach. Te wydarzenia zostały przypomniane na początku spotkania w Muzeum. Bo gdy w całej Europie już zaczynano świętować pokój, w Polsce nadal trwała wojna, tym razem z narzuconą przez Sowietów władzą komunistyczną. W Polsce północno- wschodniej, ważnym uczestnikiem tych zmagań stała się 3 Wileńska Brygada NZW. Jerzy Kułak nazwał ją „rozstrzelanym oddziałem”, bo większość partyzantów zginęła w walce lub w ubeckich katowniach. Ci, którzy przeżyli, przez komunistyczną propagandę zostali uznani za bandytów. (wb)

 

 

 
Proszę zarejestruj się by móc dodawać komentarze do tego artykułu.

Wydarzenia

Brak wydarzeń
Kwiecień 2011
N P W Ś C P S
27 28 29 30 31 1 2
3 4 5 6 7 8 9
10 11 12 13 14 15 16
17 18 19 20 21 22 23
24 25 26 27 28 29 30

ZOBACZ RÓWNIEŻ

Artystycznie w piwnicach Ratusza

Przed paroma laty Muzeum Ziemi Piskiej po raz pierwszy podjęło próbę zebrania w jednym miejscu piskiego środowiska plastycznego. Nawiązaliśmy w [ ... ]


WSPOMNIENIA SŁODKIE JAK... czyli historycznie i muzycznie w Białej

article thumbnail

  Wiedziony sentymentem, 14 grudnia 2010r. roku zawitałem do Białej Piskiej, gdzie w tamtejszym Domu Kultury zorganizowano konferencję popul [ ... ]


MIĘDZY MŁOTEM A KOWADŁEM. O DYLEMATACH LOKALNYCH ANIMATORÓW KULTURY.

article thumbnail



Nie tak dawno w portalu Piszkulturalnie.pl został opublikowany tekst pt. „Po co nam kultura?” Artykuł w prostych słowach mówił o sprawach wyd [ ... ]